بود و‌ نمود پزشکیان

هجیر تشکری نوشت: بر اساس آخرین دستاوردهای فیلسوفان اخلاق و روان‌شناسان، انسان دارای پنج ساحت وجودی‌ست. سه ساحت درونی و دو ساحت بیرونی. (صورت‌بندی نهایی و ابتکاری این جَهد و جُهدهای معرفتی، از «مصطفی ملکیان» است: نک: «زمین از دریچه‌ی آسمان»)

ساحات سه‌گانه‌ی درونی عبارتند از:

ساحت معرفتی: باورها یا عقاید.
ساحت عاطفی: احساسات، عواطف و هیجانات.
ساحت ارادی: خواست‌ها.
به این سه ساحت، جمعاً «ذهن» گفته می‌شود.

ساحات دوگانه‌ی بیرونی نیز عبارتند از:
ساحت نظری: گفتار.
ساحت عملی: کردار.
جمع این دو ساحت «رفتار» نام دارد.

بر این مبنا، «شخصیت و منش انسان» مساوی‌ست با ترکیب و تجمیع «ذهن» و «رفتار» رفتار + ذهن = انسان (لذا، هر گونه تغییری منوط به دگرگونی در این سطوح است.)

«صداقت» سازگاری کامل پنج مرتبه‌ی وجود انسان با هم است. به عبارت دیگر، کسی صادق است که باورهای او، با احساسات، عواطف و هیجانات او، و این دو‌ با خواست‌های او، و‌ این سه با گفتار او، و این چهار با کردار او مطابق و منطبق باشند. لذا، انسانِ صادق موجود یکرنگی‌ست که ذهن (سه ساحت درونی) او با رفتار (دو ساحت بیرونی) او کاملاً هم‌آهنگ است.

«ریا» باژگونه‌ی قِسمی از صداقت و عدم تطبیق و تطابق ساحت «گفتار» با ساحت «کردار» است. ریا ناهمانندی میان اقوال و افعال است؛ اعم از ریای مذهبی، سیاسی، گفتمانی و…. ریا، تزویر و دو رویی‌ست و ناهمخوانی میان ظاهر و باطن. ریا فریب‌کاری‌، شکاف روان و نفاق ذهن و رفتار است.

در زیست‌جهانی که سیاست‌مداران آن عموماً و عمدتاً دروغ می‌گویند، «دکتر مسعود پزشکیان» از معدود کسانی‌‌ست که سطوح و ساحت‌های وجودی‌اش با هم سازگار اند. بدین معنا که «بود» او با «نمود» او یکسان است.

همان‌ می‌نماید که هست؛ و زبان او آراسته به راستی‌ست. لذا، در مسیر حق می‌چرخد و بر مدار درستی می‌گردد؛ و «غریزه‌ی کلمات»اش به قطب‌نمای صداقت کششی آشکار ‌دارد.

طبیعتاً در جامعه‌ای که بحران فضیلت و معنا در آن ده‌ها ابَربحران عینی و مادی ایجاد کرده باشد، چنین صفاتی واجد ارزشی چندچندان می‌شوند. بر مبنای فوق، پزشکیان از صداقت و به طریق اولی «صدق» بهره‌مند است. صدق (راستگویی) تنها یکی از مصادیق صداقت و بدین معناست که «گفتار» (یکی از ساحت‌های بیرونی) با «عقیده» (یکی از ساحت‌های درونی وجود) برابر است.

انسان صادق، متعادل و متوازن است؛ و وجود او جزیره‌ای و اتمیزه نیست. بلکه فردی با این مختصات از «یکپارچگی وجودی» برخوردار است و دارای هارمونی شخصیتی‌ست. زندگی چنین کاراکتری نیز بدون روتوش و روپوش است. «یکپارچگی وجودی» تکلیف دیگران را هم روشن می‌کند. لذا، سایرین حیران نمی‌شوند.
چرا که فرد شفاف، فاقد پنهان‌کاری‌ست. در نتیجه، هم‌کاری با او نه تنها سخت نیست، بلکه سهل است و لذّت‌بخش. خاصه وقتی که «صداقت» هم‌نشین «صراحت» می‌شود. و اگر فضیلت «سادگی» را نیز به ویژه در عصر «پیچیدگی» بر این دو بیفزاییم، اهمّیّت آن بیش‌تر می‌شود.

واقعیت این است که جامعه‌ی ما از دروغ خسته و از ریا بیزار است. چه نوع فاخر و افلاطونی‌ و یا لیبرال آن و چه گونه‌ی سخیف و چوپانی و یا استراتژیک آن! شاید راز زنده بودن «حافظ» از پس عصرها و نسل‌ها نیز همین باشد!

صداقت، عنصر مظلوم و گم‌شده‌ی سیاست و یکی از شاخه‌ها و شاهرگ‌های اخلاق است. صداقت، امید‌آفرین، معنابخش، وحدت‌زا و (با کاربستِ واژه‌ی راستی) مایه‌ی سرافرازی‌ست. وقتی به تعبیر «حکیم طوس» هنر خوار؛ جادویی ارجمند و گزند آشکار می‌گردد، «راستی نهان» می‌شود.

در تاریخ کهن ایران «راستی»، در برابر «کاستی» و «کژی» به عنوان کارویژه‌‌ی دیوها، تقدیس و ستوده می‌شد. هم‌زاد راستی نیز «درستی»‌ست. راست‌گفتار، درست‌کردار است؛ و البتّه به طور کلّی فرد صادق در هر حال فرد فاتح است. قدر او را بدانیم و صداقت، سلامت، صراحت، سادگی، فروتنی و کارآمدی را بر صدر نشانیم.

ایران برای سامان یافتن و دفاع از «هویت»، «ارزش‌ها» و «منافع» خود سخت محتاج «کارآمدی»‌ست. چرا که «در دنیای بی‌رحم سیاست بین‌الملل، هیچ شماره اورژانسی در کار نیست.»

انتهای پیام/